Lưu trữ năng lượng hộ gia đình – liệu có trở thành câu chuyện thành công tiếp theo của điện mặt trời Việt Nam?

TP.HCM, ngày 22/9/2026 – Sau giai đoạn phát triển mạnh của điện mặt trời mái nhà, thị trường năng lượng Việt Nam đang đứng trước một câu hỏi mới: lưu trữ năng lượng có thể trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo của thị trường điện mặt trời hay không?

Đây là một trong những nội dung được đưa ra tại 4th Solar+Energy Storage Future Vietnam 2026, sự kiện do Energy Box tổ chức tại TP.HCM, quy tụ các chuyên gia, doanh nghiệp và các bên tham gia trong lĩnh vực điện mặt trời, lưu trữ năng lượng và chuyển dịch năng lượng.

Từ điện mặt trời đến bài toán lưu trữ

Trong những năm qua, điện mặt trời mái nhà đã trở thành một trong những giải pháp được nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp lựa chọn để chủ động một phần nhu cầu điện. Tuy nhiên, đặc tính phát điện theo thời gian của nguồn mặt trời đặt ra một bài toán khác: làm thế nào để sử dụng hiệu quả hơn lượng điện được tạo ra vào ban ngày và giảm phụ thuộc vào điện lưới trong những thời điểm nhu cầu cao.

Đó là lý do Battery Energy Storage System (BESS) ngày càng được quan tâm.

Tại phiên tọa đàm “Will Home Energy Storage Become Vietnam’s Next Solar Success Story?”, các diễn giả tập trung trao đổi về động lực thị trường, hiệu quả kinh tế, an toàn, tiêu chuẩn kỹ thuật và những điều kiện chính sách cần thiết để lưu trữ năng lượng có thể mở rộng từ nhóm khách hàng tiên phong sang thị trường hộ gia đình.

Tại phiên tọa đàm, ông Phan Ngọc Ánh (Alex Phan), Giám đốc Alena Energy, chia sẻ góc nhìn về động lực phát triển thị trường lưu trữ năng lượng hộ gia đình, yêu cầu về an toàn và những chính sách cần tiếp tục hoàn thiện để thúc đẩy thị trường.

“Người ta mua pin lần đầu vì sợ mất điện. Nhưng người ta mua nhiều pin vì bài toán tiền điện.”

Theo ông Ánh, nguồn điện dự phòng có thể là lý do khiến người dùng bắt đầu quan tâm đến pin lưu trữ, nhưng về dài hạn, hiệu quả sử dụng điện và khả năng tối ưu chi phí mới là yếu tố quyết định khả năng mở rộng thị trường.
Cần cơ chế rõ ràng hơn cho điện mặt trời kết hợp lưu trữ

Một trong những vấn đề được ông Ánh đề cập tại tọa đàm là cơ chế sử dụng và bán phần điện dư khi kết hợp điện mặt trời với hệ thống lưu trữ.

Nghị định 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã tạo cơ sở pháp lý cho phát triển điện năng lượng tái tạo, trong đó có các quy định về điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và điện dư. Nghị định cũng quy định các dự án điện từ nguồn năng lượng tái tạo có lắp đặt hệ thống lưu trữ và đấu nối với hệ thống điện quốc gia được ưu tiên huy động vào giờ cao điểm, ngoại trừ nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Tuy nhiên, theo góc nhìn được ông Ánh đưa ra tại tọa đàm, một cơ chế rõ ràng, minh bạch và phù hợp hơn đối với điện mặt trời kết hợp lưu trữ sẽ là yếu tố quan trọng để người dân có thêm động lực đầu tư BESS.

Khi có cơ chế phù hợp, hệ thống lưu trữ không chỉ giúp hộ gia đình sử dụng nhiều hơn lượng điện mặt trời tự sản xuất mà còn có thể góp phần dịch chuyển lượng điện tiêu thụ khỏi những thời điểm hệ thống điện chịu áp lực cao.
Điều này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh ngành điện đang thúc đẩy các giải pháp quản lý nhu cầu và dịch chuyển phụ tải.

Lưu trữ có thể góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện

Một trong những giá trị lớn hơn của BESS, theo ông Ánh, nằm ở khả năng sử dụng điện tại chỗ vào thời điểm phù hợp, thay vì đưa toàn bộ lượng điện mặt trời dư thừa lên lưới rồi lại mua điện từ lưới vào những giờ nhu cầu cao.
Cách tiếp cận này có thể tạo ra lợi ích ở cả cấp độ hộ gia đình và hệ thống điện: người dùng tăng khả năng tự tiêu thụ, trong khi hệ thống điện có thêm một công cụ để giảm phụ tải vào các thời điểm cao điểm.

Định hướng này cũng đang nhận được sự quan tâm từ cơ quan quản lý. Chỉ thị 10/CT-TTg năm 2026 đặt mục tiêu đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ. Chỉ thị đồng thời đặt mục tiêu triển khai các chương trình quản lý nhu cầu, dịch chuyển và điều chỉnh phụ tải, hướng tới tiết giảm tối thiểu 3.000 MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm khi có nguy cơ mất cân đối cung – cầu.

Bộ Công Thương cũng đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026 về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia. Theo quy định mới, giờ cao điểm được xác định từ 17h30 đến 22h30 từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khi giờ thấp điểm là từ 0h đến 6h hằng ngày.

Đây là những thay đổi tạo thêm cơ sở để thị trường nghiên cứu các giải pháp lưu trữ và quản lý phụ tải theo thời gian sử dụng điện.

Tuy nhiên, Bộ Công Thương cũng lưu ý rằng khung giờ mới chưa đồng nghĩa với việc các hộ gia đình đã được áp dụng ngay biểu giá điện sinh hoạt theo giờ. Việc áp dụng còn phụ thuộc vào các điều kiện kỹ thuật và quy định thực hiện cụ thể.

An toàn phải đi trước tốc độ phát triển

Bên cạnh bài toán kinh tế và chính sách, an toàn hệ thống lưu trữ cũng là một nội dung được ông Ánh nhấn mạnh.
Khi BESS được đưa vào không gian dân cư, yêu cầu về chất lượng pin, hệ thống quản lý pin (BMS), thiết kế lắp đặt, phát hiện sự cố và phòng cháy chữa cháy trở nên đặc biệt quan trọng.

Theo ông Ánh, thị trường muốn phát triển bền vững cần có những tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng để người dùng có thể phân biệt giữa một hệ thống lưu trữ được thiết kế bài bản và một sản phẩm chỉ tập trung vào giá thành.
Bên cạnh các yêu cầu trong nước, những tiêu chuẩn và phương pháp thử nghiệm quốc tế như UL 9540A – đánh giá đặc tính lan truyền cháy của hệ thống lưu trữ – hay NFPA 855 về lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng cũng là những tham chiếu quan trọng trong việc xây dựng hệ thống an toàn cho BESS.

Quan điểm được đưa ra tại tọa đàm là an toàn không nên được xem như một chi phí bổ sung, mà là điều kiện để tạo dựng niềm tin và mở rộng thị trường.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phan Ngọc Ánh cũng chia sẻ về yêu cầu an toàn và độ tin cậy của hệ thống lưu trữ năng lượng. Đây cũng là những tiêu chí Alena Energy quan tâm khi phân phối MENRED ESS LFP.1607.F – hệ thống pin lưu trữ 16,07 kWh sử dụng công nghệ LiFePO₄, tích hợp BMS và các chức năng giám sát, bảo vệ, đáp ứng tiêu chuẩn UL 1973. Hệ thống có khả năng kết nối song song tối đa 16 bộ, phù hợp với nhiều quy mô ứng dụng lưu trữ năng lượng.

Chính sách đang phát đi những tín hiệu tích cực

Không chỉ BESS, khung chính sách cho năng lượng tái tạo tại Việt Nam cũng đang tiếp tục được hoàn thiện.
Nghị định 58/2025/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý cho phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng mới, trong đó có các cơ chế liên quan đến hệ thống lưu trữ.

Đáng chú ý, trong năm 2026, Nghị định 243/2026/NĐ-CP tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 58/2025/NĐ-CP, cho thấy khung pháp lý về năng lượng tái tạo và thị trường điện vẫn đang trong quá trình được cập nhật để phù hợp với thực tiễn. Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/6/2026.

Ở cấp độ hệ thống, BESS cũng đã được đưa vào định hướng phát triển của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, với mục tiêu phát triển quy mô lớn đến năm 2030. Đây là tín hiệu cho thấy lưu trữ không còn được nhìn nhận đơn thuần như một thiết bị bổ trợ cho điện mặt trời, mà đang trở thành một thành phần trong quá trình vận hành hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng cao.

Bộ Công Thương cũng đã nghiên cứu cơ chế giá dịch vụ phát điện của BESS, nhằm tạo cơ sở cho việc huy động nguồn lực đầu tư vào hệ thống lưu trữ và khai thác các giá trị mà BESS mang lại cho hệ thống điện.

Doanh nghiệp kỳ vọng chính sách tiếp tục đồng hành với thị trường

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Phan Ngọc Ánh cho rằng thị trường cần thêm những cơ chế đủ rõ ràng để người dân có thể nhìn thấy giá trị kinh tế của việc đầu tư lưu trữ.

Không chỉ là hỗ trợ trực tiếp về tài chính, những chính sách liên quan đến cơ chế sử dụng điện dư, khả năng khai thác giá trị của hệ thống lưu trữ, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn đều có thể góp phần tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng.

Ông Ánh cũng bày tỏ kỳ vọng những trao đổi tại tọa đàm sẽ tiếp tục được các cơ quan quản lý và truyền thông quan tâm, qua đó thúc đẩy thêm những chính sách phù hợp để khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư vào các giải pháp năng lượng sạch và lưu trữ.

Bởi nếu được triển khai đúng hướng, một hệ thống pin đặt tại hộ gia đình không chỉ mang lại lợi ích cho chính người sử dụng. Hàng nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn hệ thống lưu trữ phân tán có thể tạo thành một nguồn lực đáng kể cho hệ thống điện thông qua tăng tự tiêu thụ, dịch chuyển phụ tải và giảm áp lực vào giờ cao điểm.

Từ “pin dự phòng” đến một phần của hệ thống năng lượng

Cuối cùng, câu chuyện về lưu trữ năng lượng hộ gia đình có thể không chỉ nằm ở việc người dân có mua thêm một bộ pin hay không.

Đó là câu chuyện về cách Việt Nam tổ chức một hệ thống năng lượng trong đó điện mặt trời được sản xuất tại chỗ, lưu trữ được sử dụng đúng thời điểm và nhu cầu tiêu thụ được quản lý thông minh hơn.

Nếu các cơ chế chính sách tiếp tục được hoàn thiện, tiêu chuẩn an toàn được nâng cao và mô hình kinh tế ngày càng rõ ràng, BESS có thể mở ra một giai đoạn mới cho thị trường điện mặt trời Việt Nam – từ “phát điện tại chỗ” sang “sản xuất, lưu trữ và quản lý năng lượng tại chỗ”.

Đó cũng chính là câu hỏi được đặt ra tại phiên thảo luận của Energy Box: Liệu lưu trữ năng lượng hộ gia đình có trở thành câu chuyện thành công tiếp theo của điện mặt trời Việt Nam?

Công ty TNHH Công Nghệ Năng Lượng Alena
📍 86, Đinh Tiên Hoàng, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
🌐 https://alena-energy.com
📧 sales@alena-energy.com
☎️ 028-39262683 – Hotline: 0813 185 186